Kształcenie specjalne w naszym przedszkolu

W naszym przedszkolu kształcenie specjalne nie jest rozumiane jako odrębna, prowadzona obok codziennego życia forma terapii. Jest to kompleksowy sposób organizowania edukacji, wychowania, opieki i specjalistycznego wsparcia, dostosowany do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dziecka.

Każde dziecko traktujemy jako osobę posiadającą własny profil rozwoju, mocne strony, zainteresowania, potrzeby komunikacyjne, sposób uczenia się oraz indywidualne tempo nabywania nowych umiejętności. Naszym zadaniem jest stworzenie takich warunków, aby dziecko mogło aktywnie uczestniczyć w życiu grupy, rozwijać samodzielność, budować relacje i osiągać realne sukcesy na miarę swoich możliwości.

Kształcenie specjalne realizujemy na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, zaleceń poradni psychologiczno-pedagogicznej, Wielospecjalistycznej Oceny Poziomu Funkcjonowania Ucznia oraz Indywidualnego Programu Edukacyjno-Terapeutycznego.

Jednocześnie nie ograniczamy naszej pracy wyłącznie do zapisów dokumentacji. Obserwujemy dziecko w naturalnych sytuacjach: podczas zabawy, posiłków, czynności samoobsługowych, zajęć dydaktycznych, kontaktów z rówieśnikami, aktywności ruchowej oraz przechodzenia pomiędzy kolejnymi punktami dnia.

Dzięki temu możemy ocenić nie tylko to, co dziecko potrafi wykonać podczas indywidualnego spotkania ze specjalistą, lecz także to, czy umie wykorzystać daną umiejętność w codziennym życiu.

Czym jest kształcenie specjalne w przedszkolu?

Kształcenie specjalne jest organizowane dla dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane przez zespół orzekający działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Orzeczenie wskazuje rozpoznane potrzeby dziecka, zalecane warunki realizacji edukacji, formy wsparcia oraz najważniejsze kierunki pracy edukacyjnej i terapeutycznej. Nie jest jednak gotowym programem działania. Zadaniem przedszkola jest przełożenie zaleceń poradni na konkretne, możliwe do obserwowania i mierzenia cele.

Kształcenie specjalne może być organizowane między innymi dla dzieci:

niesłyszących i słabosłyszących;
niewidomych i słabowidzących;
z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją;
z niepełnosprawnością intelektualną;
z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera;
z niepełnosprawnościami sprzężonymi.

Zakres wsparcia nie wynika wyłącznie z nazwy rozpoznania. Dwoje dzieci posiadających takie samo rozpoznanie może potrzebować zupełnie innych metod komunikacji, innej organizacji przestrzeni, odmiennego poziomu pomocy osoby dorosłej oraz innych celów edukacyjno-terapeutycznych.

Dlatego podstawą naszej pracy jest diagnoza funkcjonalna dziecka, a nie samo rozpoznanie medyczne.

Kształcenie specjalne a pomoc psychologiczno-pedagogiczna

Kształcenia specjalnego nie należy utożsamiać z pomocą psychologiczno-pedagogiczną.

Kształcenie specjalne jest organizowane na podstawie orzeczenia. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna może być natomiast udzielana także dziecku, które nie posiada orzeczenia, ale potrzebuje wsparcia ze względu na trudności rozwojowe, emocjonalne, komunikacyjne, adaptacyjne lub edukacyjne.

Dotyczy to między innymi dzieci:

z ADHD lub podejrzeniem ADHD;
z opóźnionym rozwojem mowy;
z trudnościami w koncentracji uwagi;
z zaburzeniami lękowymi;
z trudnościami adaptacyjnymi;
z wyzwaniami w zakresie regulacji emocji;
ze specyficznymi potrzebami sensorycznymi;
szczególnie uzdolnionych;
znajdujących się w sytuacji kryzysowej.

ADHD samo w sobie nie stanowi odrębnej podstawy prawnej do wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Dziecko z ADHD może jednak wymagać intensywnej pomocy psychologiczno-pedagogicznej, dostosowania organizacji zajęć, wsparcia funkcji wykonawczych oraz konsultacji psychologicznej lub psychiatrycznej.

Jeżeli ADHD współwystępuje z autyzmem, niepełnosprawnością intelektualną, niepełnosprawnością ruchową lub inną przesłanką określoną w przepisach, kształcenie specjalne może zostać zorganizowane na podstawie orzeczenia wydanego ze względu na tę przesłankę.

Jak rozpoczynamy organizację wsparcia?

Po otrzymaniu orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego zapoznajemy się z dokumentacją dziecka oraz rozpoczynamy wieloetapowy proces planowania wsparcia.

Pierwszy etap obejmuje:

analizę orzeczenia i zaleceń poradni;
rozmowę z rodzicami lub opiekunami prawnymi;
zebranie informacji o dotychczasowym rozwoju dziecka;
poznanie sposobu komunikowania potrzeb;
określenie mocnych stron i zainteresowań;
analizę dotychczasowych terapii i form pomocy;
obserwację dziecka w grupie;
ocenę poziomu samodzielności;
ocenę zachowania w sytuacjach nowych, trudnych i nieprzewidywalnych;
rozpoznanie czynników wspierających regulację oraz czynników wywołujących przeciążenie.

Rodzice są dla nas ważnym źródłem informacji. Znają historię dziecka, jego reakcje, preferencje, sposób komunikowania dyskomfortu oraz strategie, które pomagają mu odzyskać równowagę.

Informacje przekazywane przez rodzinę zestawiamy z obserwacją nauczycieli i specjalistów. Dzięki temu powstaje możliwie pełny obraz codziennego funkcjonowania dziecka.

Wielospecjalistyczna Ocena Poziomu Funkcjonowania Ucznia – WOPFU

WOPFU jest zespołową oceną funkcjonowania dziecka. Nie powinna być jedynie opisem trudności ani zestawieniem wyników badań. Jej zadaniem jest określenie, w jaki sposób dziecko funkcjonuje w środowisku przedszkolnym, czego potrzebuje oraz jakie warunki pozwalają mu skutecznie się uczyć.

W ramach WOPFU analizujemy między innymi:

Komunikację

Oceniamy:

czy dziecko komunikuje potrzeby spontanicznie;
czy rozumie wypowiedzi i polecenia;
czy korzysta z mowy, gestów, wskazywania, symboli lub urządzeń AAC;
czy potrafi poprosić o pomoc, przerwę lub zakończenie aktywności;
czy inicjuje kontakt;
czy odpowiada na komunikaty innych osób;
czy potrafi dokonywać wyboru;
czy generalizuje umiejętności komunikacyjne na różne osoby i sytuacje.

Funkcjonowanie społeczne

Obserwujemy:

zainteresowanie obecnością innych dzieci;
tolerowanie wspólnej przestrzeni;
reagowanie na próby kontaktu;
podejmowanie wspólnej zabawy;
naprzemienność;
dzielenie pola uwagi;
naśladowanie;
rozumienie prostych zasad społecznych;
radzenie sobie z odmową i oczekiwaniem;
sposób rozwiązywania konfliktów.

Rozwój poznawczy i uczenie się

Analizujemy:

sposób skupiania uwagi;
tempo przetwarzania informacji;
pamięć roboczą;
rozumienie zależności przyczynowo-skutkowych;
kategoryzowanie i dopasowywanie;
myślenie symboliczne;
umiejętność naśladowania;
gotowość do wykonywania zadań;
korzystanie z podpowiedzi;
przenoszenie umiejętności na nowe sytuacje.

Funkcje wykonawcze

Zwracamy uwagę na:

rozpoczynanie działania;
utrzymywanie celu;
planowanie kolejnych etapów;
hamowanie reakcji impulsywnej;
elastyczne przechodzenie pomiędzy aktywnościami;
kończenie zadania;
monitorowanie własnego działania;
tolerowanie zmiany;
organizowanie materiałów.

Regulację emocjonalną i zachowanie

Oceniamy:

sposób sygnalizowania napięcia;
najczęstsze przyczyny frustracji;
reakcje na zmianę, odmowę i oczekiwanie;
zdolność do przyjmowania wsparcia;
strategie samoregulacji;
czas potrzebny do odzyskania równowagi;
zachowania mogące pełnić funkcję komunikacyjną;
sytuacje zwiększające poczucie bezpieczeństwa.

Trudne zachowanie traktujemy jako informację. Pytamy nie tylko: „Jak zatrzymać zachowanie?”, lecz przede wszystkim: „Co dziecko próbuje zakomunikować?”, „Jakiej umiejętności jeszcze nie posiada?” oraz „Co w środowisku możemy zmienić?”.

Samodzielność i kompetencje adaptacyjne

Analizujemy funkcjonowanie dziecka w zakresie:

jedzenia i picia;
ubierania i rozbierania;
korzystania z toalety;
mycia rąk;
sprzątania po aktywności;
przemieszczania się po przedszkolu;
organizowania własnych rzeczy;
rozpoznawania zagrożeń;
proszenia o pomoc;
udziału w codziennych obowiązkach.

Motorykę i praksję

Obserwujemy:

kontrolę posturalną;
równowagę;
koordynację;
planowanie ruchu;
praksję;
schemat ciała;
przekraczanie linii środkowej;
koordynację obustronną;
chwyt i manipulowanie przedmiotami;
grafomotorykę;
koordynację wzrokowo-ruchową;
męczliwość podczas aktywności stolikowych i ruchowych.

Przetwarzanie bodźców sensorycznych

Analizujemy reakcje dziecka na bodźce:

słuchowe;
wzrokowe;
dotykowe;
przedsionkowe;
proprioceptywne;
smakowe;
węchowe;
interoceptywne.

Nie przypisujemy każdego trudnego zachowania „zaburzeniom sensorycznym”. Zawsze uwzględniamy także komunikację, stan zdrowia, poziom rozumienia sytuacji, lęk, zmęczenie, ból, wymagania środowiska oraz wcześniejsze doświadczenia dziecka.

WOPFU jest aktualizowana zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zawsze wtedy, gdy zachodzi potrzeba istotnej modyfikacji wsparcia.

Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny – IPET

Na podstawie orzeczenia oraz WOPFU zespół opracowuje Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny.

IPET nie jest dokumentem przygotowywanym jedynie w celu spełnienia obowiązku formalnego. Powinien stanowić praktyczny plan codziennej pracy.

W IPET określamy między innymi:

indywidualne potrzeby dziecka;
mocne strony i zasoby;
cele edukacyjne;
cele terapeutyczne;
zakres dostosowania programu wychowania przedszkolnego;
metody i formy pracy;
sposoby wspierania komunikacji;
działania rozwijające samodzielność;
zajęcia rewalidacyjne;
formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej;
zakres współpracy z rodzicami;
działania wspierające udział dziecka w grupie;
sposoby monitorowania postępów;
kryteria oceny skuteczności wsparcia.

Cele formułujemy w sposób konkretny i funkcjonalny.

Zamiast ogólnego celu „rozwijanie komunikacji” możemy określić, że dziecko będzie samodzielnie prosiło o pomoc za pomocą słowa, gestu, symbolu lub urządzenia AAC w co najmniej trzech naturalnych sytuacjach przedszkolnych.

Zamiast „rozwijania umiejętności społecznych” możemy zaplanować naukę:

oczekiwania na swoją kolej;
dołączania do prostej zabawy;
odpowiadania na zaproszenie rówieśnika;
wymiany przedmiotów;
wspólnego wykonywania krótkiej aktywności;
akceptowania zakończenia zabawy z wykorzystaniem zapowiedzi wizualnej.

Dobrze sformułowany cel pozwala sprawdzić, czy dziecko rzeczywiście nabyło daną umiejętność oraz czy wykorzystuje ją poza gabinetem terapeutycznym.

Jak wygląda dzień dziecka objętego kształceniem specjalnym?

Dziecko objęte kształceniem specjalnym uczestniczy w codziennym życiu przedszkola zgodnie ze swoimi możliwościami.

Nie zakładamy, że większość dnia powinna spędzać poza grupą na zajęciach indywidualnych. Zajęcia specjalistyczne są ważne, ale rozwijane umiejętności powinny służyć funkcjonowaniu dziecka w naturalnym środowisku.

Przykładowy dzień może obejmować:

przywitanie i wejście do sali;
sprawdzenie planu dnia;
swobodną zabawę;
aktywności wspólne;
zajęcia edukacyjne;
posiłki;
czynności samoobsługowe;
zajęcia ruchowe;
pobyt na świeżym powietrzu;
odpoczynek;
zajęcia rewalidacyjne lub specjalistyczne;
zabawę z rówieśnikami;
przygotowanie do powrotu do domu.

W zależności od potrzeb dziecka wykorzystujemy:

plan dnia w formie obrazków, symboli, przedmiotów lub tekstu;
zapowiedzi zmian;
system „najpierw – potem”;
instrukcje podzielone na krótkie etapy;
modelowanie;
podpowiedzi wizualne;
ograniczanie nadmiaru komunikatów słownych;
przerwy regulacyjne;
możliwość skorzystania z miejsca wyciszenia;
wydłużony czas na odpowiedź;
możliwość wyboru;
alternatywne sposoby wykonania zadania.

Naszym celem nie jest stałe wyręczanie dziecka, ale udzielanie takiej pomocy, która umożliwia wykonanie zadania, a następnie stopniowe wycofywanie podpowiedzi.

Adaptacja dziecka w naszym przedszkolu

Adaptacja jest procesem, a nie jednorazowym wydarzeniem. Jej przebieg zależy od wieku dziecka, wcześniejszych doświadczeń, sposobu komunikacji, profilu sensorycznego, poziomu rozumienia sytuacji oraz relacji z opiekunami.

Przed rozpoczęciem regularnego pobytu, w miarę możliwości:

organizujemy rozmowę z rodzicami;
poznajemy sposób komunikowania potrzeb przez dziecko;
ustalamy ważne informacje dotyczące zdrowia i bezpieczeństwa;
identyfikujemy zainteresowania i preferowane aktywności;
poznajemy czynniki wywołujące napięcie;
uzgadniamy sposób pożegnania z rodzicem;
przygotowujemy wizualne materiały o przedszkolu;
umożliwiamy stopniowe poznawanie przestrzeni i personelu.

W pierwszym okresie szczególną uwagę zwracamy na budowanie poczucia bezpieczeństwa i relacji z dorosłym. Nie rozpoczynamy od nadmiernej liczby wymagań terapeutycznych. Najpierw tworzymy warunki, w których dziecko może przewidzieć, co się wydarzy, zakomunikować potrzeby i skorzystać ze wsparcia.

Do wskaźników postępu adaptacyjnego mogą należeć:

spokojniejsze wejście do sali;
krótszy czas potrzebny do odzyskania równowagi;
przyjmowanie pomocy nauczyciela;
korzystanie z planu dnia;
podejmowanie preferowanej zabawy;
sygnalizowanie potrzeb;
udział w krótkich aktywnościach grupowych;
tolerowanie obecności innych dzieci;
stopniowe wydłużanie czasu pobytu.

Wspieranie dzieci z autyzmem

Wsparcie dziecka w spektrum autyzmu planujemy na podstawie indywidualnego profilu funkcjonowania.

Szczególną uwagę poświęcamy:

komunikacji funkcjonalnej;
wspólnemu polu uwagi;
zaangażowaniu w interakcję;
rozwijaniu zabawy;
naśladowaniu;
naprzemienności;
rozumieniu sytuacji społecznych;
elastyczności;
regulacji emocjonalnej;
samodzielności;
generalizacji umiejętności.

Nie wymagamy kontaktu wzrokowego jako celu samego w sobie. Ważniejsza jest funkcjonalna uwaga skierowana na partnera, komunikat lub wspólną aktywność.

W zabawie podążamy za zainteresowaniami dziecka, a następnie stopniowo rozszerzamy repertuar aktywności. Rozwijanie wspólnego zaangażowania, symbolicznej zabawy, komunikacji i regulacji może odbywać się w naturalnym kontekście zabawy, zgodnie z założeniami rozwojowych i naturalistycznych oddziaływań.

Nie dążymy do tłumienia nieszkodliwych zachowań samoregulacyjnych tylko dlatego, że wyglądają nietypowo. Interweniujemy wtedy, gdy zachowanie zagraża bezpieczeństwu, powoduje cierpienie, znacząco ogranicza udział dziecka lub wskazuje na niezaspokojoną potrzebę.

Komunikacja wspomagająca i alternatywna – AAC

Każde dziecko ma prawo do skutecznego sposobu komunikowania potrzeb, wyborów, emocji i sprzeciwu.

Jeżeli mowa nie rozwija się, jest trudno zrozumiała lub nie pozwala dziecku komunikować wszystkich potrzeb, wprowadzamy odpowiednio dobrane formy AAC.

Mogą to być:

gesty;
znaki manualne;
zdjęcia;
symbole graficzne;
tablice komunikacyjne;
książki komunikacyjne;
PECS;
urządzenia z oprogramowaniem komunikacyjnym;
komunikacja oparta na przedmiotach lub symbolach przestrzennych.

AAC nie blokuje rozwoju mowy. Jego celem jest zapewnienie dziecku skutecznego narzędzia komunikacji oraz zmniejszenie frustracji wynikającej z niemożności przekazania potrzeb.

System komunikacyjny powinien być dostępny nie tylko podczas zajęć z logopedą, ale również w sali, podczas posiłku, zabawy, spaceru, czynności samoobsługowych i kontaktu z rodziną.

Zajęcia rewalidacyjne

Zajęcia rewalidacyjne są organizowane zgodnie z indywidualnymi potrzebami dziecka oraz zaleceniami zawartymi w orzeczeniu.

Ich celem jest rozwijanie funkcji i umiejętności, które umożliwiają dziecku możliwie pełne uczestnictwo w edukacji i życiu społecznym.

Zakres zajęć może obejmować między innymi:

rozwijanie komunikacji;
rozwijanie umiejętności społecznych;
usprawnianie funkcji poznawczych;
rozwijanie samodzielności;
usprawnianie motoryki;
rozwijanie orientacji przestrzennej;
wspieranie percepcji wzrokowej i słuchowej;
rozwijanie kompetencji adaptacyjnych;
naukę korzystania z AAC;
rozwijanie strategii samoregulacji.

Rodzaj zajęć nie powinien być wybierany wyłącznie na podstawie nazwy diagnozy. Musi odpowiadać rzeczywistym potrzebom funkcjonalnym dziecka.

Integracja sensoryczna i wsparcie regulacji

Niektóre dzieci reagują na bodźce silniej, słabiej lub w sposób mniej przewidywalny. Mogą unikać określonych dźwięków, faktur, ruchu lub bliskości innych osób. Inne intensywnie poszukują ruchu, docisku, skakania, gryzienia albo manipulowania przedmiotami.

W przedszkolu obserwujemy, w jaki sposób bodźce wpływają na:

poziom pobudzenia;
koncentrację;
koordynację;
zachowanie;
komunikację;
udział w zajęciach;
jedzenie;
sen i odpoczynek;
czynności samoobsługowe.

Dostosowania mogą obejmować:

ograniczenie niepotrzebnego hałasu;
uporządkowanie przestrzeni;
możliwość korzystania z ochronników słuchu w uzasadnionych sytuacjach;
zaplanowane aktywności ruchowe;
przerwy proprioceptywne;
dostęp do bezpiecznego miejsca odpoczynku;
dostosowanie materiałów plastycznych;
stopniowe oswajanie nowych doświadczeń;
zmianę pozycji podczas pracy;
możliwość wykonywania części zadań w ruchu.

Oddziaływania z zakresu integracji sensorycznej powinny być dobierane indywidualnie, na podstawie rzetelnej oceny i obserwacji funkcjonalnej. Nie stosujemy jednej „diety sensorycznej” dla wszystkich dzieci.

Wspieranie funkcji wykonawczych i uwagi

Dziecko może znać zasadę, ale nie być jeszcze w stanie zastosować jej w sytuacji silnych emocji, zmęczenia lub przeciążenia.

Dlatego wspieramy:

rozpoczynanie aktywności;
planowanie;
utrzymanie uwagi;
pamięć roboczą;
hamowanie reakcji;
elastyczność poznawczą;
kontrolę emocjonalną;
kończenie działania.

W praktyce stosujemy:

krótkie i jednoznaczne instrukcje;
wizualne przedstawienie kolejnych kroków;
dzielenie zadania na mniejsze części;
ograniczenie liczby materiałów na stole;
wyraźny początek i koniec aktywności;
zegary wizualne;
możliwość ruchu;
planowane przerwy;
pozytywne wzmocnienie wysiłku;
odwoływanie się do zainteresowań dziecka;
stopniowe wydłużanie czasu pracy.

Rozwijanie umiejętności społecznych

Kompetencji społecznych nie uczymy wyłącznie podczas zajęć przy stoliku. Najważniejsze okazje pojawiają się w naturalnych sytuacjach: podczas zabawy, posiłku, oczekiwania, wspólnego budowania, spaceru czy rozwiązywania konfliktu.

Wspieramy dzieci w nauce:

zauważania obecności innych osób;
inicjowania kontaktu;
odpowiadania na kontakt;
proszenia;
odmawiania;
czekania;
dzielenia się;
współpracy;
rozpoznawania emocji;
komunikowania granic;
rozwiązywania prostych konfliktów;
naprawiania sytuacji po konflikcie.

Nie wymagamy od dziecka zachowania społecznego, którego wcześniej nie nauczono go w zrozumiały sposób.

Rozwijanie samodzielności

Samodzielność jest jednym z najważniejszych celów kształcenia specjalnego.

Obejmuje nie tylko samoobsługę, lecz także:

dokonywanie wyboru;
komunikowanie potrzeb;
proszenie o pomoc;
korzystanie z planu;
przygotowanie miejsca pracy;
rozpoczynanie zadania;
sprawdzanie jego zakończenia;
radzenie sobie z niewielką zmianą;
orientowanie się w przestrzeni;
dbanie o własne rzeczy;
podejmowanie prostych decyzji.

Pomoc osoby dorosłej dostosowujemy do aktualnego poziomu dziecka. Unikamy zarówno pozostawiania go bez potrzebnego wsparcia, jak i nadmiernego wyręczania.

Stosujemy hierarchię podpowiedzi i stopniowo je wycofujemy, aby dziecko nie uzależniało wykonania zadania od stałej obecności dorosłego.

Rola nauczyciela współorganizującego kształcenie

W zależności od zapisów orzeczenia, potrzeb dziecka, rodzaju niepełnosprawności oraz organizacji placówki w procesie edukacji może uczestniczyć nauczyciel współorganizujący kształcenie.

Jego rola nie polega na stałym siedzeniu obok jednego dziecka ani na wykonywaniu za nie zadań.

Nauczyciel współorganizujący:

współplanuje proces edukacyjny;
pomaga dostosować aktywności;
wspiera udział dziecka w grupie;
współpracuje z nauczycielem prowadzącym;
obserwuje funkcjonowanie dziecka;
uczestniczy w opracowaniu WOPFU i IPET;
wspiera generalizację umiejętności;
pomaga zapobiegać przeciążeniu;
dostosowuje poziom podpowiedzi;
wspiera relacje rówieśnicze;
dokumentuje postępy.

Dążymy do tego, aby wsparcie osoby dorosłej zwiększało samodzielność dziecka, a nie prowadziło do jego izolowania od grupy.

Zespół specjalistów

W zależności od potrzeb dziecka w realizację wsparcia mogą być zaangażowani:

nauczyciele wychowania przedszkolnego;
pedagog specjalny;
psycholog;
logopeda lub neurologopeda;
nauczyciel współorganizujący kształcenie;
terapeuta pedagogiczny;
terapeuta integracji sensorycznej;
fizjoterapeuta;
inni specjaliści posiadający odpowiednie kwalifikacje.

Zespół wymienia informacje, uzgadnia cele oraz analizuje efektywność działań. Unikamy sytuacji, w której każdy specjalista realizuje własny, niezależny program bez powiązania z codziennym funkcjonowaniem dziecka.

Współpraca z rodzicami

Rodzice uczestniczą w procesie planowania i oceny wsparcia dziecka.

Współpraca może obejmować:

rozmowę przed rozpoczęciem uczęszczania do przedszkola;
przekazywanie informacji o aktualnym funkcjonowaniu;
udział w spotkaniach zespołu;
konsultacje ze specjalistami;
wspólne określanie priorytetów;
omawianie WOPFU i IPET;
przekazywanie informacji o postępach;
uzgadnianie sposobów komunikacji;
wspieranie generalizacji umiejętności;
planowanie przejścia do kolejnej placówki.

Nie oczekujemy, że dom stanie się gabinetem terapeutycznym. Zalecenia dla rodziny powinny być realne, możliwe do włączenia w codzienne życie i zgodne z potrzebami całej rodziny.

Monitorowanie postępów

Postępów nie oceniamy wyłącznie na podstawie liczby odbytych zajęć.

Sprawdzamy, czy dziecko:

częściej komunikuje potrzeby;
lepiej rozumie plan dnia;
jest bardziej samodzielne;
korzysta z umiejętności z różnymi osobami;
łatwiej uczestniczy w aktywnościach grupowych;
podejmuje nowe formy zabawy;
lepiej radzi sobie ze zmianą;
potrafi poprosić o przerwę lub pomoc;
tworzy relacje z rówieśnikami;
rzadziej potrzebuje intensywnych podpowiedzi;
wykorzystuje AAC spontanicznie;
szybciej odzyskuje równowagę po trudnej sytuacji.

Skuteczność wsparcia oceniamy na podstawie obserwacji, danych zbieranych w naturalnych sytuacjach, prac dziecka, informacji od rodziny oraz okresowej oceny realizacji celów IPET.

Jeżeli dziecko nie osiąga zakładanych efektów, nie zakładamy automatycznie braku motywacji. Analizujemy, czy:

cel był odpowiednio dobrany;
zadanie nie było zbyt trudne;
instrukcja była zrozumiała;
dziecko miało odpowiedni sposób komunikacji;
środowisko nie było przeciążające;
podpowiedzi były właściwie stosowane;
wzmocnienie miało dla dziecka znaczenie;
stan zdrowia nie wpływał na funkcjonowanie;
konieczna jest zmiana metody.

Bezpieczeństwo i zachowania wymagające szczególnego wsparcia

W przypadku zachowań zagrażających bezpieczeństwu dziecka lub innych osób prowadzimy analizę sytuacji i opracowujemy spójny plan postępowania.

Uwzględniamy:

możliwą funkcję zachowania;
czynniki poprzedzające;
sposób komunikacji dziecka;
ból i stan somatyczny;
przeciążenie sensoryczne;
poziom trudności zadania;
zmiany w otoczeniu;
konsekwencje następujące po zachowaniu;
umiejętności zastępcze, których należy nauczyć.

Priorytetem pozostaje bezpieczeństwo, godność dziecka oraz uczenie funkcjonalnych sposobów komunikowania potrzeb.

Nie stosujemy zawstydzania, publicznego karania, odbierania komunikacji ani wymuszania uległości.

Przygotowanie do rozpoczęcia nauki w szkole

W ostatnim etapie edukacji przedszkolnej wspieramy dziecko w przygotowaniu do zmiany placówki.

Rozwijamy:

samodzielność;
komunikowanie potrzeb;
korzystanie z planu;
pracę według krótkiej instrukcji;
kończenie zadania;
tolerowanie zmiany;
funkcjonowanie w grupie;
umiejętność proszenia o pomoc;
bezpieczne poruszanie się w przestrzeni;
gotowość do uczenia się;
kompetencje grafomotoryczne i poznawcze odpowiednie do możliwości dziecka.

Współpracujemy z rodziną, aby wybór dalszej ścieżki edukacyjnej uwzględniał zarówno potrzeby dziecka, jak i warunki oferowane przez konkretną szkołę.

Dlaczego warto wybrać nasze przedszkole?

W naszej pracy łączymy wymagania prawa oświatowego z diagnozą funkcjonalną, specjalistyczną wiedzą oraz codzienną obserwacją dziecka.

Zapewniamy:

indywidualne podejście;
realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu;
opracowanie WOPFU i IPET;
systematyczne monitorowanie efektów;
współpracę nauczycieli i specjalistów;
wsparcie komunikacji, w tym AAC;
rozwijanie samodzielności;
dostosowanie środowiska;
wspieranie udziału w grupie;
partnerską współpracę z rodziną;
cele możliwe do wykorzystania w codziennym życiu;
podejście oparte na szacunku i ochronie godności dziecka.

Nie obiecujemy jednej metody skutecznej dla wszystkich. Dobieramy strategie do konkretnego dziecka, obserwujemy ich efekty i wprowadzamy potrzebne modyfikacje.

Nasza filozofia

Dziecko nie jest zbiorem deficytów, które należy „naprawić”. Jest osobą rozwijającą się w relacji z innymi ludźmi i środowiskiem.

Dlatego szukamy równowagi pomiędzy:

wspieraniem rozwoju a akceptacją indywidualności;
stawianiem wymagań a dostosowaniem warunków;
pomocą osoby dorosłej a budowaniem samodzielności;
zajęciami specjalistycznymi a uczestnictwem w naturalnym życiu grupy;
rozwijaniem nowych kompetencji a ochroną dobrostanu dziecka.

Naszym celem jest nie tylko przygotowanie dziecka do kolejnego etapu edukacji. Chcemy, aby potrafiło komunikować potrzeby, podejmować decyzje, budować relacje, korzystać ze wsparcia oraz możliwie samodzielnie uczestniczyć w życiu społecznym.

Najczęściej zadawane pytania

Czy każde dziecko z diagnozą otrzymuje kształcenie specjalne?

Nie. Podstawą organizacji kształcenia specjalnego jest orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Sama diagnoza medyczna, psychologiczna lub logopedyczna nie zastępuje orzeczenia.

Czy ADHD jest podstawą do kształcenia specjalnego?

ADHD samo w sobie nie jest odrębną przesłanką do wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Dziecko z ADHD może jednak korzystać z pomocy psychologiczno-pedagogicznej, dostosowania warunków, wsparcia psychologa, pedagoga lub innych specjalistów.

Czy dziecko z autyzmem może uczęszczać do przedszkola ogólnodostępnego?

Tak. Forma placówki powinna być dobierana indywidualnie, z uwzględnieniem potrzeb dziecka, zaleceń orzeczenia, możliwości organizacyjnych placówki oraz decyzji rodziców.

Kto przygotowuje WOPFU?

WOPFU przygotowuje zespół nauczycieli i specjalistów pracujących z dzieckiem. W procesie uwzględnia się informacje przekazywane przez rodziców oraz zalecenia zawarte w orzeczeniu.

Kto opracowuje IPET?

IPET opracowuje zespół nauczycieli i specjalistów prowadzących zajęcia z dzieckiem. Rodzice są informowani o spotkaniach zespołu i mogą uczestniczyć w jego pracach zgodnie z obowiązującymi zasadami.

Czy rodzic otrzymuje kopię IPET i WOPFU?

Rodzice mają prawo otrzymać kopię dokumentacji dotyczącej organizacji wsparcia ich dziecka, zgodnie z obowiązującymi przepisami i procedurami placówki.

Czy IPET można zmienić w ciągu roku?

Tak. IPET powinien być modyfikowany, gdy wyniki obserwacji i WOPFU wskazują, że potrzeby dziecka uległy zmianie albo stosowane działania nie przynoszą oczekiwanych efektów.

Czy dziecko stale przebywa z nauczycielem wspomagającym?

Nie musi. Zakres wsparcia powinien być dopasowany do potrzeb dziecka i rodzaju aktywności. Celem jest umożliwienie uczestnictwa i stopniowe rozwijanie samodzielności.

Czy dziecko uczestniczy w zajęciach grupowych?

Tak, w zakresie odpowiadającym jego możliwościom i potrzebom. W razie potrzeby aktywność jest skracana, dzielona na etapy lub dostosowywana.

Czy wszystkie zajęcia odbywają się indywidualnie?

Nie. Wsparcie może być realizowane indywidualnie, w małej grupie oraz podczas naturalnych aktywności całego oddziału.

Czy przedszkole może korzystać z AAC?

Tak. AAC może być stosowana wszędzie tam, gdzie dziecko potrzebuje dodatkowego lub alternatywnego sposobu komunikacji.

Czy AAC opóźnia rozwój mowy?

Nie ma podstaw, aby traktować AAC jako przeszkodę w rozwoju mowy. AAC zapewnia dziecku dostęp do komunikacji i może wspierać rozwój językowy.

Czy integracja sensoryczna jest obowiązkowa dla każdego dziecka z autyzmem?

Nie. Potrzeba terapii lub konsultacji z zakresu integracji sensorycznej powinna wynikać z indywidualnej oceny funkcjonalnej, a nie wyłącznie z diagnozy autyzmu.

Jak przedszkole reaguje na trudne zachowanie?

Najpierw analizujemy możliwe przyczyny i funkcję zachowania. Następnie modyfikujemy środowisko, uczymy dziecko komunikacji i zachowań zastępczych oraz ustalamy spójny sposób reagowania dorosłych.

Jak rodzice dowiadują się o postępach?

Informacje są przekazywane podczas konsultacji, spotkań zespołu, okresowego omawiania WOPFU i IPET oraz w innych formach uzgodnionych z placówką.

Czy rodzic może przekazać zalecenia od prywatnego specjalisty?

Tak. Dokumentacja od specjalistów może stanowić wartościowe źródło informacji. Przedszkole analizuje ją w odniesieniu do codziennego funkcjonowania dziecka oraz swoich kompetencji i obowiązków.

Czy przedszkole realizuje zalecenia dokładnie w brzmieniu orzeczenia?

Zalecenia są podstawą planowania wsparcia. Zespół przekłada je na konkretne cele, metody, dostosowania i działania możliwe do realizacji w środowisku przedszkolnym.

Co zrobić, aby rozpocząć kształcenie specjalne?

Rodzic przekazuje dyrektorowi przedszkola aktualne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Następnie placówka organizuje zespół, przeprowadza WOPFU i opracowuje IPET w terminach wynikających z obowiązujących przepisów.

Zapraszamy do kontaktu

Jeżeli Państwa dziecko posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub potrzebują Państwo informacji dotyczących organizacji wsparcia w naszym przedszkolu, zapraszamy do kontaktu.

Podczas rozmowy przedstawimy:

sposób organizacji kształcenia specjalnego;
dostępne formy wsparcia;
zasady współpracy z rodziną;
proces adaptacji;
sposób opracowania IPET i WOPFU;
możliwości dostosowania środowiska do indywidualnych potrzeb dziecka.